کتاب کاربرد بالینی خون

۱) 🩸 ترکیب و اجزای خون: خون از بخش مایع (پلاسما - حدود ۵۵٪) و اجزای سلولی (هماتوکریت - حدود ۴۵٪) تشکیل شده که سلول‌های آن شامل گلبول‌های قرمز، سفید و پلاکت‌ها هستند.

۲) 🔴 گلبول‌های قرمز و هموگلوبین: RBC‌ها حاوی هموگلوبین (Hb) هستند که مسئول انتقال اکسیژن و دی‌اکسید کربن می‌باشد؛ متوسط عمر آن‌ها ۱۲۰ روز بوده و در مغز استخوان ساخته می‌شوند.

۳) ⚪ گلبول‌های سفید (لکوسیت‌ها): شامل گرانول‌ها (نوتروفیل، ائوزینوفیل، بازوفیل) و آگرانولوسیت‌ها (لنفوسیت، مونوسیت) هستند که خط اول دفاعی بدن در برابر عفونت‌ها و واکنش‌های آلرژیک‌اند.

۴) 🟡 پلاکت‌ها (ترومبوسیت): سلول‌های مغز استخوان از مگاکاریوسیت‌ها برای لخته شدن خون و ترمیم عروق آسیب‌دیده؛ کاهش آن‌ها (ترومبوسیتوپنی) خطر خونریزی و افزایش آن‌ها خطر لخته را افزایش می‌دهد.

۵) 🧪 آزمایش‌های پایه (CBC): شاخص‌های گلبول قرمز شامل MCV (حجم متوسط سلول)، MCH (میانگین هموگلوبین) و MCHC (غلظت متوسط هموگلوبین) برای طبقه‌بندی کم‌خونی‌ها کاربرد دارد.

۶) 🩹 هموستاز و انعقاد: فرایند سه‌مرحله‌ای شامل انقباض عروقی، چسبندگی پلاکتی و زنجیره انعقادی (مسیرهای درون‌زاد و برون‌زاد که به فاکتور مشترک تبدیل می‌رسند) با نهایت تبدیل فیبرینوژن به فیبرین.

۷) 🩺 کم‌خونی‌ها (Anemia): شامل کم‌خونی فقر آهن (میکروسیتیک)، کم‌خونی پرنشیوز (بزرگ‌گویچه‌ای با کمبود B12)، کم‌خونی داسی‌شکل (ژنتیکی) و آنمی مایلوتوپیک.

۸) 🧬 سرطان‌های خون (لوسمی‌ها): تکثیر غیرطبیعی و بدخیم سلول‌های خونی؛ ALL (شایع‌ترین لوسمی کودکان)، AML، CLL (شایع‌ترین لوسمی بزرگسالان مسن) و CML (مرتبط با کروموزوم فیلادلفیا).

۹) 🧬 اختلالات میلوپرولیفراتیو و لنفوپرولیفراتیو: شامل پلی‌سیتمیا ورا (افزایش RBC)، ترومبوسیتمی اساسی، میلوفیبروز و لنفوم‌ها (هوجکین و غیرهوجکین) با علامت شاخص تب، تعریق شبانه و کاهش وزن.

۱۰) 🧴 انتقال خون و گروه‌های خونی: سیستم ABO و Rh؛ اصل هماهنگی خون‌دهنده و گیرنده برای جلوگیری از واکنش‌های ایمونولوژیک (Cross-match)؛ پلاسما و فرآورده‌های خونی مانند کریوپرسیپیتات.